Dat komt later wel, hoor je vaak als het gaat over de financiële toekomst. Maar wie straks zorgeloos een leuk leven wil leiden, moet er vandaag al mee beginnen. Wat moet én kun je allemaal doen om later zonder buikpijn je pensioen en je studerende kinderen te betalen?

Later 2015 deel 1 | Met Marc Schriemer, Sebastiaan Hooft, Gerard van de Sande, Erica Verdegaal en Esther-Mirjam Sent
Later 2015 deel 2 | Met Jeroen Dijsselbloem, Kees de Kort en Peter Paul de Vries

Daarover ging Later op donderdag 5 maart in de Kromhouthal in Amsterdam, waar een kleine 700 bezoekers werden voorgelicht over hun financiële toekomst. In zowel een plenair programma als in verschillende workshops en rondetafelsessies kwamen onderwerpen als pensioen, beleggen en investeren in huizen voorbij.

Niet over nagedacht

Om het onderwerp tastbaar te maken, begon het plenaire deel met een dertiger, een veertiger en een vijftiger. Hoe hebben ze hun toekomst geregeld? En wat kunnen ze verbeteren? Dertiger en ondernemer Marc Schriemer verkocht zijn aandelen in het internetbedrijf dat hij tien jaar eerder samen met twee anderen oprichtte. Inmiddels is hij weer bezig met nieuwe start-up. Een fijne uitgangspositie.

Maar dat het leven anders loopt dan je vooraf hoopt, heeft Schriemer aan den lijve ondervonden. Het huis dat hij jaren geleden met zijn vrouw kocht, is inmiddels een stuk minder waard. Ook heeft hij nu een andere vrouw. “Ik heb er helemaal nooit over nagedacht dat we uit elkaar zouden gaan en ons huis onder water zou komen te staan”, bekende de ondernemer. “We hadden gedacht dat we op die fantastische plek oud zouden worden.”

Wake up call

Ook veertiger Sebastiaan Hooft deelt een huis met zijn ex. En ook dat staat ‘flink onder water’. Maar dat staat in schril contrast met wat hij in 2009 meemaakte, toen hij wakker werd op de intensive care. “Ik was overwerkt”, blikte hij terug. “Ik heb er een half jaar gelegen, zonder te spreken en zonder structureel te eten en te drinken.” Een wake up call. “Toen ik uit ziekenhuis kwam, heb ik mijn leefstijl aangepast en besloten mijn bedrijf, huizen en auto’s te verkopen.”

Het meeste doneerde hij aan goede doelen, omdat dat hem een goed gevoel gaf. Inmiddels is hij weer vol aan het werk, als investeerder, spreker en dj. Over zijn pensioen denkt Hooft nauwelijks na, want dat iets van vroeger. “Start-ups blijven altijd bestaan”, legde hij uit. “En die hebben altijd mannen met grijze haren nodig zoals ik. Ik zal gewoon moeten werken de rest van mijn leven.” En dat geldt ook voor zijn kinderen. “Ik ga er vanuit dat ze net zo intelligent en ondernemend zijn als ik en dat ze zelf hun weg vinden in het leven. Als dat niet zo is, dan hebben ze echt een probleem.”

Prachtige strategie

Vijftiger Gerard van der Sande daarentegen werkt zijn hele leven al in loondienst. Hij is nog samen met zijn eerste vrouw. Tegenwoordig werkt hij als manager bij de Nederlands Energiemaatschappij, eerder vervulde hij diverse functies bij meerdere energiebedrijven. Zodoende heeft Van der Sande meerdere pensioenpotjes. Op de vraag of het genoeg is om later zorgeloos van zijn oude dag te kunnen genieten, antwoordde hij schoorvoetend van nee. “Dat is lang niet voldoende om wat ik nu uitgeef met mijn vrouw en kinderen.”

De vijftiger hoopt de komende vijftien jaar nog een klapper te kunnen maken. Dat was hij altijd van plan om via onroerend goed voor elkaar te krijgen. “Ieder huis dat ik in mijn leven kocht, verdubbelde steeds in waarde. Dat was een prachtige strategie.” Maar daar kwam een paar jaar geleden een einde aan. Daarom investeert hij nu in een energiemaatschappij in Polen.

Moeilijk onderwerp

Hoogleraar economie Esther-Mirjam Sent en publicist Erica Verdegaal herkenden veel in de verhalen van de drie heren. “We denken dat we onze zaken goed op orde hebben en we vinden het naar om onder ogen te zien dat we het niet goed voor elkaar hebben”, vertelde Sent, die verschillende onderzoeken aanhaalde. “Maar de feiten zijn helaas anders.” Verdegaal: “Mensen vinden het onderwerp vervelend en moeilijk. Ze kijken wel waar het schip strandt.”

De Nijmeegse hoogleraar gaf als voorbeeld dat onze hersenactiviteit afneemt in het bijzijn van een financieel adviseur. “We zakken weg en denken dat het wel zal kloppen”, legde ze uit. “Daar kan heel handig misbruik van gemaakt worden.” Dat bewijst maar weer eens dat de overheid ervoor moet zorgen dat de mensen geen domme beslissingen kunnen nemen, zei publicist Verdegaal. “Verplichte pensioenopbouw is zo gek nog niet, want mensen doen het niet uit zichzelf.”

Andere tijden

Dat het leven soms niet loopt zoals je graag zou willen, zoals in het geval van de dertiger en de veertiger, daarvoor waarschuwde ook Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. “Ik ben voor romantiek, maar als het aankomt op financiën kijk ik naar statistiek”, zei de rekenmeester van het kabinet, doelend op het feit dat ongeveer een derde van alle huwelijken in een echtscheiding eindigt.

Volgens de minister wordt de noodzaak om écht na te denken over je persoonlijke situatie steeds groter. “Als we toe willen naar meer flexibiliteit en keuzevrijheid, dan moet je ook bewust keuzes gaan nemen”, vertelde hij. “De overheid kan daar wel een actieve rol spelen door het geven van voorlichting en het instellen van een goede toezichthouder, maar uiteindelijk is eigen verantwoordelijkheid belangrijk en wordt dat steeds belangrijker.”

Op tijd beginnen

Dijsselbloem riep zijn toehoorders op om vooral op tijd te beginnen, net zoals hij ruim twintig jaar geleden, toen hij als pasafgestudeerde een klein huisje van 80.00 gulden had kunnen kopen. “Ik had twee deeltijdbaantjes en geen cent op de bank”, biechtte hij op. “Dankzij de goede inzet van mijn financieel adviseur kreeg ik nog een hypotheek ook. Dat waren nog eens tijden.”

Investeerder en BNR-columnist Peter Paul de Vries vond de uitspraken van Dijsselbloem hypocriet. “Het is dezelfde Minister van Financiën die de Dijsselbloems van nu deze mogelijkheid wil ontnemen”, constateerde hij. “Ik heb hem nog nooit zo vrolijk gezien. Hij had eigenlijk moeten zeggen dat wat hij toen deed, volstrekt onverantwoord was. Het ergst nog was dat hij zei: die adviseur die ik toen had, die heb ik nog steeds.”

Tien procent rendement

Terwijl uit een peiling bleek dat de bezoekers gemiddeld 10% rendement hopen te halen, is dit volstrekt onhaalbaar, gaven zowel BNR-columnist Kees de Kort als zijn collega De Vries aan. “De komma staat verkeerd”, zei De Kort. “Die tien procent wil ik ook wel, maar dat gaat nooit gebeuren. Als jij torenhoge rendementen wil maken met matige economische vooruitzichten en torenhoge waarderingen dan vraag je wel veel.”

Maar volgens investeerder De Vries durft zijn collega-columnist helemaal geen risico te nemen. “Ik zag eens een man bij BNR staan die moest oversteken, maar die bleef maar wachten. Het bleek Kees te zijn.” Zelf is De Vries positief over het beleggen in aandelen, maar een rendement van 10% op lange termijn is onhaalbaar. Hij raadde de bezoekers dan ook aan in trackers te stappen. “Die volgen een index en dan heb je 0,2% kosten. Dan blijft het niets aan de strijkstok hangen.”

Magazine

Video’s

Foto’s

Presentaties